محمد بن هندوشاه نخجوانى
147
دستور الكاتب في تعيين المراتب ( فارسى )
« * 1 » فصل سيزدهم در حزر « 2 » و تخمين « * 1 » « 3 » حزر ( * ) از روى « 4 » لغت تقدير كردن است و تخمين قياس كردن و اين حكم در صورتى نويسند كه متوجه موضعى مزروعى معين « 5 » نباشد و بحقيقت آن نرسيده باشند « 6 » ارباب خبرت و حزاران « 7 » بر سر آن روند و بتقدير و قياس و گمان متوجه معين گردانند « 8 » و صورت « 9 » حكم برين موجب نويسند سادات و قضاة و حكام و متصرفان و بتيكجيان و صدور و ارباب و معارف « 10 » و كدخدايان و مزارعان « 11 » و رعايا « 12 » و متوطنان فلان موضع و توابع آن بدانند كى چون درين وقت جهت مصالح عساكر منصوره بوجوه احتياج بود و متوجهات « 13 » ديوانى ولايات « 14 » كه بموجب قانون مقرر شده بوجه خزانه و گركيراق و واجبات امرا و اخراجات مقررى ولايات « 15 » و ديگر « 16 » ارباب حوالات مستغرق گشته و تا غايت متوجهات آن مواضع « 17 » بموجب قانون مقرر نشده « 18 » و چون روزگار بتعيين « 19 » قانون و ضبط ( * ) و نسق « 20 » و تعديل
--> ( * 1 - * 1 ) ب : سرلوحه نوشته نشده و جاى آن را خالى گذاشتهاند ( تا آخر كتاب جاى همهء سرلوحهها خالى مانده ) . ( 2 ) ت ث : حرز . ( 3 ) ت : حرر ، ث : حرز . ( * 4 ) ب : در ( 5 ) - آ ب : و معين ، ت : مقنن . ( 6 ) پ ت : باشد . ( 7 ) پ : حزراران . ( 8 ) پ : كرداند . ( 9 ) ج : صور . ( 10 ) ب : معاف . ( 11 ) ب : مزرعان . ( 12 ) ب : رعا . ( 13 ) ج : متوجّه . ( 14 ) ب ت : ولايت . ( 15 ) ت : حذف شده . ( 16 ) ت : ديكرى . ( 17 ) ت : موضع . ( 18 ) ت : شده . ( 19 ) ب : متعين . ( * 20 ) ت : حذف شده .